Sarajewo – Mostar

Droga M-17 z Sarajewa do Mostaru to 130 km, które na papierze wyglądają na półtorej godziny jazdy. GPS powie wam to samo. GPS kłamie – nie dlatego, że droga jest zła (jest świetna), ale dlatego, że co 15 km jest coś, przy czym trzeba się zatrzymać. Kanion Neretwy, który pojawia się za Konjic i nie kończy się do samego Mostaru. Most w Jablanicy, wysadzony w 1943 roku i zostawiony jako pomnik. Turkusowa woda, której kolor wygląda jak błąd w kalibracji ekranu, ale nie jest.

Jechaliśmy tę trasę dwa razy. Za pierwszym razem w 2 godziny, bo się spieszyliśmy. Za drugim razem w 8 godzin, bo nie. Drugie podejście było właściwe.

Sarajewo – punkt startu

Zanim wyjedziecie z Sarajewa, poświęćcie mu przynajmniej dzień. To nie jest miasto, które da się “zaliczyć” w 3 godziny. Baščaršija (stary bazar) to labirynt uliczek, gdzie w jednym rzędzie są meczety, w drugim katedra katolicka, w trzecim prawosławna cerkiew, a w czwartym synagoga. Sarajewo jest tak, jakby ktoś wziął cztery cywilizacje i wrzucił je w jedną dolinę. I jakoś to działa – nie bez blizn, ale działa.

Kawa w Sarajewie to osobna instytucja. Bosańska kawa (nie mówcie “turecka”, Bośniacy się obrażą) podawana w džezvi z rahatlukum – 1.50-2 BAM (0.75-1 EUR). Pijcie ją na Baščaršiji, w którymkolwiek kafaniu. Nie spieszcie się.

Trasa: Sarajewo – Konjic – Jablanica – Mostar

Wyjeżdżamy z Sarajewa na południe drogą M-17. Pierwsze 40 km to nic specjalnego – dolina, przedmieścia, trochę przemysłu. Krajobraz zaczyna się robić ciekawy za Hadžici.

Konjic (km 60)

Konjic to małe miasteczko nad Neretwą ze starym osmańskim mostem (mniejszy brat tego w Mostarze, ale bez tłumów). Tu warto się zatrzymać na dwie rzeczy:

1. Stary most – kamienny, łukowy, piękny. Spacer 15 minut.
2. Tito’s Bunker (D-0 ARK) – atomowy bunkier Tity, zbudowany w latach 50., odtajniony w 2011. Wycieczka z przewodnikiem: 20 BAM (~10 EUR), trwa 1.5h. To jest jedno z najbardziej surrealistycznych doświadczeń w regionie – betonowy labirynt 200 metrów pod ziemią, w którym jugosłowiańska elita miała przetrwać wojnę nuklearną.

Kanion Neretwy (km 60-100)

Za Konjicem zaczyna się to, dla czego warto jechać tą trasą. Droga wchodzi w kanion Neretwy i nie wychodzi z niego aż do Mostaru. Turkusowa woda (serio, ten kolor jest nieprawdopodobny), skalne ściany, tunele, mostki. Droga jest dobra – dwa pasy, asfalt, bariery – ale wzrok ucieka na rzekę co trzy sekundy.

Gdzieś w połowie kanionu jest zjazd do rzeki, gdzie lokalni robią rafting. Jeśli macie czas i odwagę – 2-3 godzinny spływ kanionu Neretwy kosztuje 35-50 EUR/os i jest jednym z najlepszych raftingów w Europie.

Jablanica (km 80)

Jablanica to miasteczko, które istnieje głównie dzięki jednej historii: w 1943 roku jugosłowiańscy partyzanci wysadzili most kolejowy nad Neretwą, żeby ewakuować rannych przed ofensywą niemiecką. Bitwa nad Neretwą – to stąd. Wysadzony most wciąż leży w rzece, a na brzegu jest muzeum (10 BAM, ~5 EUR). Film “Bitwa nad Neretwą” z 1969 roku (z Yulem Brynnerem) kręcony był tu na miejscu.

Obok muzeum – restauracja z grillem nad rzeką. Ćevapi 5 BAM, kawa 2 BAM. Dobry przystanek na obiad.

Blagaj (km 125)

5 km przed Mostarem skręcamy na Blagaj. To jest obowiązkowy przystanek – tekke (klasztor derwiszów) zbudowany u stóp 200-metrowej skały, z której wypływa źródło Buny. Woda jest lodowata, zielona i tak czysta, że widać dno na 10 metrów. Wstęp do tekke: 6 BAM (~3 EUR).

W restauracjach nad rzeką – pstrąg z grilla za 12-15 BAM (~6-7.5 EUR). Jeden z najlepszych posiłków, jakie jedliśmy na Bałkanach.

Mostar

Mostar jest mniejszy niż myślicie. Stare miasto to właściwie dwie uliczki i most – Stari Most, ten ze zdjęć, odbudowany po wojnie w 2004 roku. W sezonie skoczkowie skaczą z mostu za napiwki (20 metrów do lodowatej wody). Poza sezonem most jest pusty i piękny.

Co zobaczyć w Mostarze

Miejsce	Czas	Koszt	Notatka
Stari Most	30 min	Darmowy	Rano jest pusty
Koski Mehmed-pašina džamija	20 min	12 BAM (~6 EUR)	Minaret z widokiem na most
Stare miasto (Kujundžiluk)	1h	Darmowy	Tureckie bazarki, kawa
Muzeum Wojny i Ludobójstwa	1h	10 BAM (~5 EUR)	Ciężkie, ale ważne
Snajperska wieża (wieżowiec przy moście)	15 min	Darmowy	Ruina, zdjęcia z kul na ścianach

Jedzenie w Mostarze

• Šadrvan – przy starym mieście, turecka kuchnia, dobra ale turystyczna. Ćevapi 8 BAM.
• Tima-Irma – 5 minut od mostu, bardziej lokalna. Bosanski lonac (gulasz) 10 BAM.
• Lody – Café de Alma, przy moście. 2 BAM za gałkę.

Dodatkowe przystanki z Mostaru

Jeśli zostajecie w Mostarze na noc (a powinniście), następnego dnia warto zrobić dwa objazdy:

Počitelj – 25 km na południe. Osmańska twierdza na wzgórzu nad Neretwą. 15 minut spaceru na górę, widok na całą dolinę. Wstęp: 4 BAM.

Wodospady Kravica – 40 km na południe. 25-metrowy wodospad, latem można się kąpać. Wstęp: 10 BAM w sezonie, 5 BAM poza. Parkujcie u góry (darmowy parking) – ten na dole kosztuje 5 BAM.

Podsumowanie trasy

Punkt	Km od Sarajewa	Czas zatrzymania	Must-see?
Konjic	60	1-2h	Tak (bunkier Tity)
Jablanica	80	30 min-1h	Opcjonalnie (muzeum)
Blagaj	125	1-1.5h	Tak (tekke, pstrąg)
Mostar	130	3h - cały dzień	Tak
Počitelj	155	30 min	Tak
Kravica	170	1-2h	Tak

Praktyczne informacje

Droga: M-17 jest w dobrym stanie. Dwa pasy, asfalt, tunele oświetlone. Jedyny problem – ciężarówki, których nie da się wyprzedzić w tunelach.

Paliwo: Stacje co 20-30 km. Cena ok. 2.50 BAM/l (~1.28 EUR/l). Na 130 km spalicie jakieś 8-10 litrów.

Parkingi: W Mostarze parking przy starym mieście: 2 BAM/h. W Blagaj: darmowy przy drodze, 3 BAM bliżej tekke.

Czas: Realnie potrzebujecie 6-8 godzin na tę trasę z przystankami. Wyjazd z Sarajewa o 9:00, Mostar o 17:00.

Jeśli chcecie więcej Bośni – górskie drogi: Lukomir, Bjelašnica, Prenj to drugi bośniacki road trip, bardziej dziki i mniej turystyczny. Wróć do Bośni samochodem po pełną mapę tras.