Z Tirany na południe
W Beracie, na szczycie wzgórza z zamkiem, o szóstej rano, kiedy mgła jeszcze leży nad rzeką Osum, miasto wygląda jak z obrazu renesansowego mistrza, którego nikt nie zna. Białe osmańskie domy piętrzone jeden na drugim, każdy z rzędem okien (stąd “miasto tysiąca okien”), twierdza Kalaja na szczycie, a w dole rzeka w kolorze mętnej zieleni. Zero turystów o tej porze. Tylko my, dwa koty i muezzin z meczetu, który zaczyna dzień wcześniej niż my byśmy chcieli.
Trasa z Tirany na południe to Albania, o której nie piszą broszury turystyczne – bo broszury skupiają się na plażach. A tu plaż nie ma. Jest za to Berat, który jest piękniejszy niż połowa toskańskich miasteczek i dziesięć razy tańszy. Jest Gjirokastër – kamienna twierdza, w której mieszkają ludzie. Jest Përmet – małe miasteczko w dolinie, gdzie piją rakę z morwy i kąpią się w termalnych źródłach. I są drogi, które – wbrew temu, co mówili nam w wypożyczalni – okazały się całkiem przyzwoite.
Tirana – punkt startu
Tirana jest chaotyczna, głośna, kolorowa i fascynująca – ale nie na road trip. Na Tiranę potrzebujecie dzień pieszo (Blloku, Plac Skanderbega, piramida Hodży, Wielki Bazar) i potem wyjeżdżacie. Wynajmijcie auto na lotnisko albo w centrum i ruszajcie rano.
Jedna rada: nie próbujcie jeździć autem po Tiranie. Ruch jest taki, że rondo z trzema pasami ma sześć rzędów aut. Parkujcie, idźcie pieszo, wracajcie po auto i wyjeżdżajcie na południe.
Dzień 1: Tirana – Berat
Droga
120 km, 2 godziny. Nową autostradą A2 (otwarta w 2021) do Lushnji, potem drogą SH72 do Beratu. Droga jest dobra – dwa pasy, asfalt, oznakowanie. Zaskakujące, ale prawdziwe.
Berat
Berat to miasto, w którym chcecie zostać dłużej niż planowaliście. Dwa powody: jest piękne i jest tanie.
Miasto dzieli się na trzy dzielnice:
- Mangalem – “miasto tysiąca okien”, osmańskie domy na zboczu wzgórza po stronie południowej
- Gorica – mniejsza wersja Mangalem po drugiej stronie rzeki, połączona kamiennym mostem
- Kalaja – twierdza na szczycie, w której do dziś mieszkają ludzie (tak, normalne domy w zamku)
Co zobaczyć w Beracie
| Miejsce | Czas | Koszt | Uwagi |
|---|---|---|---|
| Kalaja (twierdza) | 1.5-2h | 200 ALL (~2 EUR) | Ludzie tu mieszkają, kościoły, meczet |
| Muzeum Onufri (w Kalai) | 45 min | 300 ALL (~3 EUR) | Ikony, XVI w. |
| Mangalem (spacer) | 1h | Darmowy | Osmańskie domy, meczety |
| Most Gorica | 15 min | Darmowy | Kamienny, z XIII w. |
| Gorica (spacer) | 45 min | Darmowy | Widok na Mangalem z drugiej strony |
Jedzenie w Beracie
- Antigoni – taras z widokiem na Mangalem, jedzenie bardzo dobre. Tavë kosi (pieczony ser z jajkiem) 400 ALL (~4 EUR).
- Lili Homemade Food – lokalna kuchnia, porcje ogromne. Obiad z napojem: 600-800 ALL (6-8 EUR).
- Raka (wódka z winogron albo morwy) – 100 ALL za kieliszek. Pijcie ostrożnie, jest mocna.
Dzień 2: Berat – Përmet – Gjirokastër
Berat – Përmet
130 km, 2.5-3 godziny. Droga SH4 prowadzi przez wąwóz Osumi – kręta, malownicza, w dobrym stanie. Kanion Osumi sam w sobie jest atrakcją – 16 km, 70-80 metrów głębokości. Jeśli zatrzymacie się w sezonie (kwiecień-wrzesień), jest rafting kanionu: 30-40 EUR/os, 3 godziny.
Përmet
Përmet to miasteczko, o którym nikt nie słyszał, a powinien. Leży w dolinie rzeki Vjosa – jednej z ostatnich dzikich rzek Europy (bez tam i zapór). Tu robią najlepszą rakę w Albanii (z morwy – mani), tu rosną najsłodsze figi, i tu są Bënjë Thermal Baths – termalne źródła na świeżym powietrzu, nad rzeką.
Bënjë Thermal Baths: 12 km od Përmet, zjazd szutrową drogą (2 km, przejezdny normalnym autem). Gorące baseny (30-38 stopni) pod klifem, obok lodowatej rzeki. Wstęp: darmowy. Infrastruktura: zero (jest bar z piwem i kawą, i to tyle). Przyjeżdżajcie rano – po południu tłok. To jedno z najlepszych miejsc w Albanii, kropka.
Përmet – Gjirokastër
60 km, 1-1.5 godziny. Droga przez dolinę Drinos, łagodna, widokowa.
Gjirokastër
Gjirokastër to UNESCO i jedno z najlepiej zachowanych osmańskich miast na Bałkanach. Kamienne domy z łupkowymi dachami, strome uliczki, twierdza na szczycie wzgórza (jedna z największych na Bałkanach – 85 000 m2).
Co zobaczyć
| Miejsce | Czas | Koszt | Uwagi |
|---|---|---|---|
| Twierdza Gjirokastër | 1.5-2h | 400 ALL (~4 EUR) | Samolot wojskowy, artyleryjskie działa, widoki |
| Stare miasto (spacer) | 1-1.5h | Darmowy | Kamienne domy, bazarek |
| Dom Zekate | 30 min | 200 ALL (~2 EUR) | Osmański dom-wieża z XVIII w. |
| Dom Skënduli | 30 min | 200 ALL (~2 EUR) | Najstarszy dom, XVII w. |
| Tunel Zimnej Wojny | 45 min | 400 ALL (~4 EUR) | Bunkier pod miastem (Hodża, jak zawsze) |
Jedzenie w Gjirokastër
- Kujtimi – restauracja w starym mieście, tradycyjna kuchnia. Tavë me mish (zapiekanka z mięsem) 500 ALL (~5 EUR).
- Fantazia – taras z widokiem, pizza i lokalne dania. 400-600 ALL (4-6 EUR).
- Baklava z bakłażanem – lokalna specjalność. Brzmi dziwnie, smakuje dobrze. 100-150 ALL.
Opcje kontynuacji
Z Gjirokastër macie trzy drogi:
- Na wybrzeże – do Sarandy 55 km (1h), i dalej Riwiera Albańska na północ
- Do Grecji – przejście graniczne Kakavijë, 20 km, potem Ioannina (2h)
- Powrót do Tirany – 230 km, 4h (nową drogą)
Podsumowanie trasy
| Dzień | Odcinek | Dystans | Kluczowe punkty |
|---|---|---|---|
| 1 | Tirana – Berat | 120 km | Autostrada A2, Berat (nocleg) |
| 2 | Berat – Përmet – Gjirokastër | 190 km | Kanion Osumi, Bënjë, Përmet |
| 3 (opcja) | Gjirokastër – Saranda | 55 km | Niebieskie Oko, Riwiera |
| Razem | 280-335 km |
Bonus: Niebieskie Oko (Syri i Kaltër)
Na drodze z Gjirokastër do Sarandy (25 km od Gjirokastër) jest Niebieskie Oko – źródło karsowe o głębokości 50+ metrów, w kolorze głębokiego turkusu. Wstęp: 100 ALL (~1 EUR). 30 minut na miejscu. Woda jest lodowata (10 stopni) – pływanie dla odważnych.
Praktyczne informacje
Drogi: Lepsze niż reputacja. Tirana-Berat: autostrada. Berat-Përmet: kręta ale dobra. Përmet-Gjirokastër: łatwa. Żadna z tych dróg nie wymaga SUV-a.
Auto: Dacia Sandero, Toyota Yaris, cokolwiek kompaktowego. Na Bënjë Thermal Baths ostatnie 2 km to szuter – ale przejezdny normalnym autem, powoli.
Paliwo: Stacje w Tiranie, Beracie, Përmet, Gjirokastër. Tankujcie do pełna przed wyruszeniem – na odcinku Berat-Përmet stacji mało.
Noclegi: Berat: Hotel Mangalemi (30-50 EUR, piękny stary dom). Gjirokastër: Stone City Hostel (10-15 EUR za pokój, tak, ten hostel jest lepszy niż wiele hoteli) albo Hotel Kodra (35-50 EUR).
Język: Na południu Albanii sporo ludzi mówi po grecku (mniejszość). Angielski – młodzi ludzie tak, starsi nie. Uśmiech i gestykulacja działają zawsze.
Więcej o Albanii samochodem. Jeśli jeszcze nie byliście na Riwierze – jedźcie z Gjirokastër do Sarandy i dalej na północ.